Çin Ordusunda Liderlik Krizi

Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun üst katmanlarında tedirginlik hakim.

Ülkenin en kıdemli generali Cang Youşia ve bir öteki üst seviye kumandan general Liu Zhenli hakkında hafta sonunda başlatılan soruşturma, Çin’de seçkinlerin güç çabasını gündeme getirdi. Hatta ülkenin savunma kapasitesi hakkında da kıymetli soru işareteri yarattı.

75 yaşındaki Cang, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komite’nin lider yardımcısıydı.

Çin Devlet Bakanı Şi Cinping’in yönetimindeki kurul orduyu yönetiyor.

Genelde yedi üyeden oluşan kurulun üye sayısı artık yalnızca iki: Şi Cinping ve General Cang Şangmin.

Diğer tüm üyeler, daha evvelki tutuklamaları izleyen “yolsuzlukla mücadele” operasyonları kapsamında tasfiye edildi.

Komisyon, milyonlarca askeri işçinin denetiminden sorumlu.

O kadar güçlü bir kuruluş ki, geçmişte Çin’in mutlak yöneticisi olarak Deng Şiaoping yalnızca bu yapının başkanlığını elinde tutuyordu.

‘Çin ordusu dağılmış durumda’

Asya Topluluğu Siyaset Enstitüsü’nden Lyle Morris’e nazaran komitede yalnızca Şi ve bir öbür generalin kalması, “eşi gibisi görülmemiş bir durum.”

BBC’ye konuşan Morris, “Çin Halk Kurtuluş Ordusu dağılmış durumda” diyor ve Çin ordusında “büyük bir liderlik boşluğu olduğu” yorumunda bulunuyor.

Morris, bu kadar çok sayıda generalin vazifeden alınmasının gerçek nedeninin ne olduğunu sorduğumda şu karşılığı verdi;

“Çok fazla dedikodu var. Bu noktada neyin yanlışsız, neyin yanlış olduğunu bilmiyoruz. Lakin Şi Cinping için durum muhakkak makus. Hem liderliği hem de ordu üzerindeki denetimi açısından…”

Ulusal Singapur Üniversitesi’nden Doçent Chong Ja Ian da General Cang’ın gözden düşüşünün gerçek nedeni konusunda emin olmadığını lakin çok fazla söylenti olduğunu vurguladı:

“ABD’ye nükleer sırları sızdırmaktan, darbe tezgahlamaya ve klikler ortasında çatışmaya dek çeşitli senaryolar var. Hatta Pekin’de bir silahlı çatışma yaşandığı bile söyleniyor.

“Ama Cang ve Liu’nun gözden düşüşü ile dedikodular iki şeye işaret ediyor: Şi hala tartışma götürmez önder ve Pekin’den bilgi akışı üzerinde kıymetli pürüzler var. Bu da meçhullüğü körüklüyor ve spekülasyonları besliyor.”

General Cang ve Liu’nun “soruşturma altında” oldukları ve “disiplin ile hukukun ağır ihlalleriyle” suçlandıkları açıklandı. Bu da aslında yolsuzluk için kullanılan bir tanımlama.

Çin ordusunun günlük gazetesi PLA Daily de başyazısında bunu net formda vurguladı ve atağın, “Komünist Parti’nin, kim ya da ne kadar üst seviye yetkili olduğuna bakmaksızın yolsuzluğu cezalandırmada ‘sıfır tolerans” yaklaşımını benimsediğini gösterdiğini” belirtti.

Bu generallerin tam olarak neyle suçlandığı kamuoyuna açıklanmadı. Hiç açıklanmayabilir de. Lakin haklarında soruşturma açıldığının duyurulması, en azından mahpus cezası manasına geliyor.

PLA Daily’deki yazıda da daha şimdiden Cang Youşia ve Liu Zhenli’den suçlularmış üzere bahsedildi ve ikilinin “Komünist Parti Merkez Komitesi’nin inancına ve beklentilerine ihanet ettikleri” ve “komisyonu ayaklar altına alarak zayıflattıkları” belirtildi.

Generaller tahminen de yolsuzluk suçlamalarıyla amaç alındı lakin tıpkı vakitte bu cins soruşturmalarda geçmişte neler yaşandığı düşünülürse, Çin’de bir iktidar gayreti de kelam konusu olabilir.

Şi Cinping iktidara geldiğinde Çin’de muhakkak bir yolsuzluk sorunu vardı.

Ancak Şi’yi yolsuzlukla çabasını, Komünist Parti’nin korkulan disiplin kontrol gruplarını, hükümette kendisine tam manasıyla sadık olmayanları temizlemek için kullanmakla suçlayanlar da var.

Bu da Şi’ye, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu Mao Zedong’dan bu yana görülmemiş, denetlenemeyen bir iktidar gücü sağladı.

Fakat bu cins bir liderlik aykırı de tepebilir. Örneğin ordudaki bir kuşku iklimi, temkinli ve hatta zayıf kararlara yol açabilir.

Şi Cinping ve Cang Youşia’nın babaları, ihtilal yoldaşlarıydı. General, Şi ile uzun yıllardır tanışıyor ve ikili son günlerdeki çalkantıdan evvel yakın müttefikler olarak görülüyorlardı.

Cang Youşia birebir vakitte orduda savaş tecrübesine sahip çok az generalden biriydi ve onun yokluğu Çin ordusu için değerli bir kayıp.

‘Şi Cinping ve Çin’in geleceği için makûs bir görüntü’

Lyle Morris’e nazaran Cang’ın misyondan alınması, Şi Cinping için gelecekte sorun yaratacak.

Morris, “Şi otoritesini göstermiş olabilir ancak yeniden de çalkantı devam eden çatlakları gösteriyor” diyor ve ekliyor:

“Orduda değerli bir çalkantı olması Şi ve gelecek yıllar için katiyetle berbat bir manzara.”

Çin’de en kıdemli generallerin tasfiyesi, bir sonraki subay kademesini de mercek altına alıyor ve onlar da sırada kimin olduğunu düşünüyor olabilir.

Üstlerinin mukadderatı göz önüne alındığında, Şi’nin dikkatlerini her an üzerine çevirebileceği komuta kademesine terfi etmeyi pek de güzel karşılamayabilirler.

Ayrıca tüm bunlar, Çin’in Tayvan’ı zorla ele geçirme tehditleriyle baskıyı artırdığı bir periyotta yaşanıyor.

Uzmanlar, bu tasfiyelerin bu türlü bir ihtimali ne kadar düşürdüğünü değerlendiriyorlar ancak kimileri bunun Pekin’in emellerini dizginlemede çok az tesiri olacağını düşünüyor.

Chong Ja Ian, “Tasfiye, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Tayvan’ı denetim etme emellerini etkilemiyor. Bu, genel olarak Komünist Parti ve bilhassa de Şi’ye bağlı” diyor.

BBC’den Yvette Tan bu habere katkıda bulundu.

Kaynak: Sondakika.com